Prace nad ustawą antyterrorystyczną

Prace nad ustawą antyterrorystyczną

Komitet Stały Rady Ministrów kończy pracę nad przygotowaniem ustawy antyterrorystycznej. Pracownicy Instytutu Szkoleniowego Wymiaru Sprawiedliwości brali udział w pracach legislacyjnych dotyczących wprowadzenia poprawek do tej ustawy. Projekt zmian został złożony na ręce Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Poniżej znajduje się treść dokumentu zawierającego uwagi do ustawy antyterrorystycznej oraz propozycję zmian jej zapisów:

Opracowany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji projekt ustawy o działaniach antyterrorystycznych w swej treści skupia się głównie na zabezpieczeniu antyterrorystycznym i kontrterrorystycznym o charakterze policyjnym lub kontrwywiadowczym. Co prawda uzasadnienie do ustawy wspomina, iż jedną z podstawowych ustaw regulujących problematykę rozpoznawania, przeciwdziałania i zwalczania zagrożeń o charakterze terrorystycznym oraz usuwania skutków ataku, jest ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2014. Poz. 455, z późn. zmian.), która określa zasady oraz tryb przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu, to jednak sam projekt ustawy o działaniach antyterrorystycznych w swej treści w żaden sposób nie koordynuje działalności służb w zakresie zarówno prewencji, zapobiegania jaki i przede wszystkim zwalczania źródeł finansowania ataków terrorystycznych. 

W treści projektu uwzględnione są jedynie zmiany do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 1997 r. Nr 140, poz 939 z późn. zmian.) w zakresie umożliwienia Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego uzyskania dostępu do przetwarzanych przez banki informacji stanowiących tajemnicę bankową oraz informacji dotyczących umów o rachunek papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia lub innych umów dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, a w szczególności z przetwarzanych przez uprawnione podmioty danych osób, które zawarły takie umowy; oraz ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2014 r. poz 94, z późn. zmian.) w zakresie uzyskania przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dostępu do informacji stanowiących tajemnicę zawodową. Zmiany te dotyczą jedynie możliwości uzyskania przez Szefa ABW stosownych informacji, lecz w żaden sposób nie prowadzą do koordynacji i usprawnienia działań związanych ze zwalczaniem finansowania terroryzmu. Zgodnie z treścią artykułu 3 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2014. poz. 455, z późn. zmian.) organami administracji rządowej właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, jest Generalny Inspektor Informacji Finansowej. Dlatego właśnie Generalny Inspektor Informacji Finansowej, jako wyspecjalizowany w zwalczaniu finansowania terroryzmu organ administracji państwowej, a nie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (czyli służby o charakterze kontrwywiadowczym), powinien prowadzić koordynację działań zmierzających zarówno do zapobiegania jak i zwalczania finansowania terroryzmu. Tymczasem w projekcie omawianej ustawy jej autorzy nie wypowiadają się w żaden sposób w zakresie zwiększenia uprawnień Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.

Proponujemy zatem dodanie do treści ustawy o działaniach antyterrorystycznych artykułu precyzującego uprawnienia i obowiązki Generalnego Inspektora Informacji Finansowej w zakresie zwalczania finansowania terroryzmu. Sugerujemy dodanie artykułu, którego ustęp pierwszy brzmiałby następująco:

  1. Generalny Inspektor Informacji Finansowej, odpowiada i koordynuje pracę w zakresie przeciwdziałania oraz zwalczania finansowania terroryzmu.

Ponieważ brzmienie proponowanego powyżej zapisu stałoby w sprzeczności z obowiązkami koordynacyjnymi powierzonymi Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego opisanymi w art. 5.1 i 6.1 projektu ustawy, proponujemy następujące zapisy:

  1. W celu realizacji zadania opisanego w punkcie poprzedzającym, Generalny Inspektor Informacji Finansowej koordynuje w zakresie przeciwdziałania oraz zwalczania finansowania terroryzmu czynności analityczne, informacyjne o których mowa w art. 5.1 ustawy.
  2. W celu realizacji zadania opisanego w ustępie pierwszym, Generalny Inspektor Informacji Finansowej koordynuje w zakresie przeciwdziałania oraz zwalczania finansowania terroryzmu czynności operacyjno-rozpoznawcze, o których mowa w art. 6.1 ustawy.

Ze względu jednak, iż ustawa antyterrorystyczna powierza Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rolę osoby odpowiedzialnej za całość działań związanych z zapobieganiem zdarzeniom o charakterze antyterrorystycznym, a co za tym idzie nie może on zostać pozbawiony wiedzy z zakresu przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu, proponujemy następujący zapis:

  1. Generalny Inspektor Informacji Finansowej, nie rzadziej niż raz w miesiącu składa na ręce Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego sprawozdanie z zakresu podejmowanych przez siebie działań dotyczących przeciwdziałania finansowania terroryzmu.

Powierzenie dodatkowych obowiązków Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej powinno się w sposób oczywisty wiązać z przyznaniem mu dodatkowych uprawnień w zakresie pozyskiwania informacji, podobnych do tych, jakie projekt ustawy przyznaje Szefowi ABW. Dlatego też proponujemy dodanie artykułu o następującej treści: – W celu realizacji zadania opisanego w art …… Generalny Inspektor Informacji Finansowej może, w celu przetwarzania, nieodpłatnie uzyskać dostęp do danych opisanych w art. 9.1 ustawy, oraz obraz, o którym mowa w art. 9 ust. 2, na zasadach opisanych w ustawie.

Kolejnym krokiem zmierzającym do zapobiegania przeciwdziałania oraz zwalczania finansowania terroryzmu powinno być powierzenie zadań związanych z tą tematyką służbie na chwilę obecną najbardziej wyspecjalizowanej w ujawnianiu przestępczości skarbowej i finansowej, czyli Wywiadowi Skarbowemu i inspektorom Urzędu Kontroli Skarbowej. Zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 553 z późn. zmian.) kontrola skarbowa, w granicach określonych w art. 1, obejmuje przeprowadzanie czynności wywiadu skarbowego przez komórki organizacyjne wchodzące w skład jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej, natomiast artykuł 1 cytowanej powyżej ustawy określa cele skarbowe jako ochronę interesów i praw majątkowych Skarbu Państwa oraz zapewnienie skuteczności wykonywania zobowiązań podatkowych i innych należności stanowiących dochód budżetu państwa lub państwowych funduszy celowych, oraz badanie zgodności z prawem gospodarowania mieniem innych państwowych osób prawnych oraz zapobieganie i ujawnianie przestępstw określonych w art. 228-231 Kodeksu karnego popełnianych przez osoby zatrudnione lub pełniące służbę w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Jak wynika z powyższego zapisu zarówno inspektorzy, pracownicy Urzędu Kontroli Skarbowej, jak i funkcjonariusze Wywiadu Skarbowego w zakresie swych obowiązków nie mają uprawnień do prowadzenia czynności wywiadowczych, oraz ewentualnie wykonywania innych czynności w zakresie zwalczania finansowania terroryzmu. Biorąc pod uwagę, iż to właśnie organy kontroli skarbowej najczęściej mają fizyczny dostęp do dokumentacji związanej z przepływami finansowymi, sposobem ich rozliczania, kierunkami dokonywania płatności, danymi kontrahentów itp., uważamy, wyłączenie tegoż organu z problematyki zwalczania finansowania terroryzmu za duże niedopatrzenie. Dlatego też proponujemy, by w ramach ustawy antyterrorystycznej znalazł się zapis zmieniający art. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 553 z późn. zmian.) poprzez dodanie do ustawowych celów kontroli skarbowej zadań związanych z przeciwdziałaniem prania brudnych pieniędzy i finansowania terroryzmu.